Mehmet Odabaşı: ‘‘AAOIFI Fetvaları Işığında Faizsiz Bankaların Fıkhî İşleyişi ‘‘

Değerlendiren;Emre Enes Yavuz

Türkiye’de İslamî finansın önemli isimlerinden Mehmet Odabaşı’dan faizsiz bankaların fıkhî işleyişini, İslamî finans alanında uluslararası önemli bir kurum olan AAOIFI (Accounting and Auditing Organization for Islamic Financial Institutions)’nin fetvaları açısından dinle­dik. Hocamız konunun ilmî boyutu ile birlikte kendi pratik tecrübesinden de bazı kesitler sundu. Kendisi halen Kuveyt Türk danışma kurulunda görev yapıyor.

Mehmet Odabaşı konferansa başlarken, İslamî finansta körfez ekolü ve Malezya ekolünden bahsedilebilirken, bir Türkiye ekolünün olmadığını söyledi. Böyle bir ekolü oluşturabilmek için tamamen Türk sermayeli bir katılım bankasına ve tamamen Türk danışma kuruluna ihtiyaç olduğunu da ekledi.

Konferansın ilk bölümü AAOFI’nin kuruluşu, yapısı, işleyişi ve gayesi hakkında oldu.AA­OIFI İslamî kurumlar için uluslararası muhasebe standartları ve şer’î standartlar oluştur­mayı amaçlayan uluslararası İslamî finans hakkında önemli bir kurum. Bunların yanında İslamî finans, muhasebe eğitimleri düzenliyor ve sertifikalar veriyor. Bu kurumun tohum­ları İstanbul’da atılmasına rağmen, 1991 yılında Cezayir’de kuruldu ve daha sonra merkezi Bahreyn’e taşındı. Kurulduğu zaman kurucu üyeler tarafından finanse ediliyordu, sonradan vakıf ve teberru fonu kurulunca kurumun çarkları aidatlar ve bağışlarla dönmeye başlıyor. Belirtmekte fayda var, kurumda görevli alimler herhangi bir ücret almıyorlar. Üyeler kurucu, katılımcı, gözlemci ve destekleyici olmak üzere 4 başlıkta toplanıyorlar. Kurucu üyeler İslam Kalkınma Bankası, Albaraka Grubu ve Kuveyt Finance House’dan ibaret. Katılımcı üyeler tüm işlemlerinde İslamî kaygı gözeten kurumlar, gözlemci üyeler normal bankacılık işlemle­ri yanında İslamî işlemler de yapan kurumlar (HSBC ve Citibank gibi), ve destekleyici üyeler arasında da destek olmak isteyen kurumlar bulunuyor.

AAOIFI’nın amaçları arasında İslamî kurumlar için şer’î standartlar ve muhasebe standartları hazırlamak, danışma kurulları arası bir stantart oluşturmak, diğer kurumları İslamî kurumlar­la çalısmaya teşvik etmek, İslamî finans için yeni yöntemler geliştirmek sayılabilir. Kurumun bünyesindeki fıkıh kurulu standartların hazırlanmasında önemli bir rol oynuyor. Standartlar hazırlanırken ya kurula bir teklif geliyor ya da kurul kendiliğinden bir standart oluşturmak için harekete geçiyor. Fıkıh kurulu bir taslak hazırlıyor, alt komisyonlar dört farklı oturum­da bu taslağı inceliyorlar ve fıkıh kuruluna görüş bildiriyorlar. Fıkıh kurulu tekrar inceliyor, ardından ilgililerin görüşlerini almak için açık oturum düzenleniyor. Sonra alt komisyonlar birleşerek yeni görüşler ışığında yeniden inceliyor. Redaksiyon kurulu standartı düzenliyor ve son kararı fıkıh kurulu veriyor. Şu anda 41 adet standant var, standartların ana dili Arapça. Mehmet Odabaşı hocamız ve İshak Emin Aktepe bu standartları Türkçe’ye kazandırdılar.

Konferans, katılım bankalarının fıkha uygunluğunun sağlanması üzerine devam etti. Bu ko­nuda katılım bankalarına düşen en önemli görev kararları bağlayıcı olan danışma kurulu bulundurmak. Ayrıca işlemlerin uygulanırken fıkha uygunluğunu garanti altına almak için sistemsel altyapıyı ve operasyonel süreçleri fıkha uygun hale getirmek de çok elzem bir görev. Resmî otorite ise bu bankaların danışma kurulu kararı olmadan işlem yapmasına engel ol­malı, hatta yaptırımlar uygulanmalıdır. Resmi otorite için bu mümkün değilse Katılım Ban­kaları Birliği devreye girmelidir. Katılım Bankaları Birliği bu alanda ilmi çalısmaları arttır­mak için enstitü kurmak, araştırmacıları desteklemek gibi inisiyatifler almalı. Zira Türkiye’de bu alan ne yazık ki ilmî sahada hakettiği ilgiyi görmüyor. Birlik Türkiye özelinde standartlar oluşturmalı ve kendi bünyesinde bir danışma kurulu kurarak temel meselelerde bankalara rehberlik etmeli.

Bu mevzuda Odabaşı’nın en çok üzerinde durduğu konu danışma kurulları oldu. Türkiye’de maalesef helal kazanç bilinci gittikçe zayıflıyor ve insanlar rahatlıkla faiz kullanabiliyorlar. Bu danışma kurulları âlimlerimize insanlara bu konuda yol gösterme imkanını sağlayacaktır.

Mehmet Odabaşı hocamıza göre bu İslamî kurumların sağlıklı bir sekilde devam edebilmesi için en önemli unsur insan. Ona göre bu kurumlarda fıkha uygunluk ancak bu sisteme ina­nan yönetici kadrosu ve personelle mümkündür.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*