Faizsiz Bankacılıkta Fon Kullandırma Yöntemi Olarak İcare / Hamdi Döndüren & İhsan Tan

Değerlendiren: Şahin Hancanov

İSAR Mukayeseli Hukuk Ça­lışma Grubu’nun düzenlemiş olduğu İslam ve Finans Semi­nerleri dizisinin altıncısı 22 Aralık 2012 tarihinde gerçek­leştirildi. Seminerin konusu icare olmakla beraber, icarenin yanısıra günümüz faizsiz ban­kacılığında icare ile yakından ilgili diğer fon kullandırma yöntemleri olan kira, leasing, hizmet ve iş akitleri de semine­rin ana konusunu teşkil etmekteydi.

İSAR Mukayeseli Hukuk Çalış­ma Grubu, düzenlemiş olduğu İslam ve Finans Seminerle­rinde, prensip olarak seminer konusunun hem teorik boyut­larını hem de uygulamadaki so­runlarını birlikte ele almayı he­deflemekte olduğundan dolayı, seminerimizin konukları Fatih Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Hamdi Döndüren konunun teorik boyutlarını, Kuveyt Türk operasyon merkezinden İhsan Tan ise uygu­lamadaki durumu ve sorunları ele aldılar. Seminerin ilk konuşmacısı Prof. Dr. Hamdi Döndüren icarenin tanımını verdikten son­ra, bu yöntemin meşruiyetini Kitap, sünnet ve icma açısından delillendirmesini yaparak klasik fıkıh geleneği içerisinde bu yöntemin nasıl ele alındığını ve farklı mezheplerin icareye bakış açılarını ortaya koydu. Semi­nerin ilerleyen bölümlerinde konuşmacı icare yönteminin tarihi süreç içerisinde bazı farklı şekiller kazandığını ve buna örnek olarak bey’ bi’l-vefa, bey’ bi’l-isticar konula­rına da değindi. Günümüz finans sektörün­de tedavülde olan sukuk belgelerine de de­ğinen Hamdi Döndüren bu belgelerin bey bi’l-vefa ile yakından ilgili olduklarının al­tını çizdi. İcare ile ilgili leasing uygulaması­nı da ele alan Hamdi Döndüren bu yöntem için kullanılan “finansal kiralama” kavramı­nın aslında yanlış olduğunu, bunun aslında sonu müşteriye satış ile biten bir çeşit mal kiralama olduğunu ifade etti. Son olarak Hizmet ve iş akitleri yöntemlerini ele alan konuşmacı bu uygulamanın Peygamberi­miz (s.a.v) ve Hulefa-i Raşidin dönemin­den beri var olduğunu belirterek bu konuda Peygamberimiz’den gelen bazı hadislere ve uygulamalara değindi.

Seminerin ikinci konuşmacısı İhsan Tan, yukarıda değindiğimiz gibi icarenin ve di­ğer yöntemlerin uygulamadaki durumunu ve sorunlarını ele aldı. Konuşmasının ba­şında İhsan Tan Katılım bankalarının en çok kullandığı enstrümanlardan “Finansal Kiralama”nın İslam hukukuna en yakın ve en uygun yöntemlerden olduğunun altını çizdi. Daha sonra İhsan Tan faizsiz ban­kalarda kira yöntemlerinin iki ana yöntem altında toplanabileceğini, bunlardan birin­cisinin finansal kiralama, ikincisinin ise daha yeni uygulamaya konulan operasyonel kiralama yöntemi olduğunu belirtti. Ko­nuşmacımız yeni yürürlüğe giren operas­yonel kiralama yönteminin daha gerçekçi bir kiralama yöntemi olarak kabul edilebi­leceğinin altını çizdi. Finansal kiralama ile operasyonel kiralama arasındaki farklara da değinen İhsan Tan bu iki yöntemin ara­sındaki temel farkın kiralama sonucunda malın mülkiyetinde ortaya çıktığını belirtti. Şöyle ki, finansal kiralamada kiralanan mal kira müddeti sonunda müşteri de kalırken operasyonel kiralamada mal finans şirketi­nin elinde kalmaktadır. Ayrıca operasyonel kiralama maliyeti finansal kiralama maliye­tinden daha düşüktür.

Faizsiz bankacılıkta yeni yöntemlerden bi­risinin de “sat geri kirala” yönteminin ol­duğunu belirten İhsan Tan bu yöntemin de İslam Hukuku açısından her hangi bir mah­zuru olmadığını ifade etti.

Konuşmasının son bölümlerinde faizsiz bankacılık sektöründe karşılaşılan bazı so­runlara değinen İhsan Tan, bunlardan biri­sinin ülkemizde mer’î olan bazı kanunlar olduğunu ifade etti. Bazı durumlarda İsla­mi prensiplerle çelişebilen kanunlar dola­yısıyla bazı aksaklıklar meydana geldiğini belirten İhsan Tan buna örnek olarak kira­lamada ön koşulan zorunlu sigorta mevzu­suna değindi.

Son olarak İhsan Tan finans kurumlarının kendi fetva kurulları tarafından verilen fet­valara uyma konusunda titizlik gösterdikle­rini ve işi sadece finans amaçlı değil İslami prensipleri de göz önünde tutarak hareket ettiklerini vurgulayarak konuşmasını sona erdirdi.

 

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*