Sağlıkta İsraf / Yayına Hazırlayanlar: Recep Öztürk, İnanç Özekmekçi, Tuba Erkoç, İSAR Yayınları

Değerlendiren:Tuncay Sandıkçı

İSAR Vakfı Tıp ve Ahlak Çalışma Grubunun 22 Ekim 2011 tarihinde düzenlediği “Sağlıkta İsraf ” adlı sempozyum kitap haline getirildi. Kitap sempozyumun paralelinde açılış konuş­malarını, sunumların yapıldığı dört oturumu ve kapanış oturumunu içeriyor.

Davranışları değerler belirler. Davranışlarda problemlerle karşılaşıyorsak bunun kaynağı­nı değerlerde aramalıyız. Tıptaki israf proble­minin varlığından bahsediyorsak, bunu gerek bireylerin gerekse de kurumların değerlerinde aramalıyız. Sağlık hizmetleri geleneksel olarak doktor ve hasta arasındaki ilişki çevresinde şe­killenmiştir. Modern döneme geldiğimizde, sağlık hizmet­leri hastane kurumu ve devlet bağlamına taşınmıştır. Devlet düzleminden, şahıslar düzle­mine kadar sağlık hizmetlerini düzenleyici değerler olmalıdır.

Birçok alanda kaynak israfıyla karşılaşabiliyoruz: Sevk zincir­lerindeki, yönetim mekaniz­malarındaki, hizmet sunumla­rındaki, bilgi sistemlerindeki, performans değerlendirmele­rindeki sorunlar israfa sebep olabiliyor. Hacim temelli perfor­mans ölçümü doktorları kaynak israfına itebiliyor. Türkiye’nin sağlık harcama­larının büyük bir bölümü ilaca ayrılmaktadır. İlaç harcamalarıyla beraber ilaç israfı da art­maktadır. Laboratuvar testlerinde israf yaşana­biliyor. Doğru testler, doğru hastadan, doğru zamanda istenip, doğru şekilde yorumlanarak laboratuvarın akılcı kullanımı sağlanmalıdır. Tıbbi cihaz israfı da yaşanabiliyor. Cihaz alım­ları planlı bir şekilde, israfı önleyecek şekilde yapılmalıdır.

Tıp israfına yol açan sebeplerden bazılarını şöyle sayabiliriz: Tıp biliminin hastalık anlayı­şı, tıp eğitimi, lobilerin baskısı, tanıtım ve pro­mosyonlar, güvenilmez araştırmalar ve yayın­lar, araştırmacıların çıkar ilişkileri, kanıtları güçsüz teşhis-tedavi rehberleri, tıbbın fonksi­yonunun abartılması, sağlığı tıbbi harcamayla değerlendirme, adil olmayan “sağlık hakkı” anlayışı, hastalık yönetimi ilkeleri, tedavinin riskini küçümseme, risk algısını yükseltme.

İsrafa karşı hassasiyet kişinin tüm hayatını kapsar. Evinde ekmek israfı yapan bir sağlık çalışanından “enjektörü israf etmeyeyim” diye hassasiyet bekleyemeyiz.

İsraf kavramı verimlilik kav­ramı ile beraber incelenebilir. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2000’li yılların başında ya­yınladığı, Dünya Sağlık Sis­temleri Raporu’nda sağlık sistemlerinin olmazsa olmaz üç ilkesi etkinlik, verimlilik ve hakkaniyet olarak sayı­lır. Bu üç ilkeye insaniyet ilkesini de ekleyebiliriz. Bu dört ilke aynı anda %100 gerçekleşmez. Mesela et­kinliği artırırsanız verimli­likten kısarsınız. Burada önemli olan bunları nasıl oranladığınızdır.

Kalite kontrol uygulamaları israfı önlemede kullanılabilir. Problemler bir hemşirenin veya doktorun davranışı ile örtüştürülmemelidir. Makro teşhisler yapılmalı, hedefler koyulmalı, bu doğrultuda planlar yapılmalıdır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*