Arşiv Okur-Yazarlığı (Teori ve Uygulama)

İSAR İhtisas programı, geçen yaz olduğu gibi bu yaz da tematik bir yaz okulu programına ev sahipliği yaptı. “Arşiv Okur-Yazarlığı (Teori ve Uygulama)” başlıklı program, alanlarında uzman pek çok kıymetli ismin katılımıyla 4 Temmuz – 1 Ağustos tarihleri arasında Özbekler Tekkesi’nde gerçekleştirildi. Yurt içi ve yurt dışında eğitimlerini sürdüren İSAR İhtisas öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen bu programda Osmanlı bürokrasisinin temel kaynağı olan Osmanlı arşivleri, detaylı bir içerikle tanıtılarak araştırmacılar için gerekli temel bilgiler üzerinde duruldu.

Programın fikir mimarı olup, Osmanlı Arşivleri temalı bu programın tertip edilmesi hususunda önemli bir rol üstlenen ve yaz okuluna ev sahipliği yapan Erol Özvar ve değerli üstadı Mehmet Genç’in açılış konuşmalarıyla başlayan program, gerek akademisyen gerekse bizzat arşivde uzun yıllar vazife almış olan tecrübeli uzmanların, arşivin farklı alanlarda kullanımına yönelik olarak verdikleri seminerlerle devam etti. Dünya çapında 15. yüzyıla kadar geri giden evrakın üretim ve muhafazası noktasında parmakla gösterilen bir kurum olarak karşımıza çıkan Osmanlı Arşivleri, hem teknik özellikleri hem de akademik çalışmalarda kullanımı bakımından farklı oturumlarda masaya yatırıldı.

Arşivi çeşitli yönleriyle ele alacak şekilde düzenlenmiş olan program içeriği, müstakil seminerlerin birbirini tamamlayıcı bir mahiyet arz etmesine olanak tanıdı. Bu seminerler dahilinde başta sosyal ve siyasi tarih ile iktisat araştırmaları olmak üzere arşiv kaynaklarının kritik önemi, arşiv belgelerini oluşturan bürokratik işleyiş ve bu işleyişin ne zaman ve kimler tarafından kurumsallaştırıldığı, hangi bilgi ve içeriğin nerede bulunabileceğine yönelik olarak evrak fon ve türleri ile bunların söz konusu bürokratik yapılanma açısından nasıl bir malzeme sağladığı, belgelerde kullanılan yazı türleri ve bunların menşei olan gelenekler, belgelerde standart bir hale gelmiş olan tabir, rükün, hitap ve işaretler, Osmanlı son döneminde yaşanan idari kırılmaların belge dili ve yapısı üzerindeki etkileri gibi çok çeşitli meseleler masaya yatırıldı. Ele alınan bütün başlıklar dahilinde ortaya konan içeriğin aynı zamanda Osmanlı devleti ve özellikle de teşkilat düzeni hakkında ana hatlarıyla bilgiler veriyor olması, katılımcılar açısından önemli bir gelişme olarak yorumlandı.

Bunun haricinde arşivi kullanacak olan araştırmacıların azami istifade ve sağlıklı neticeler elde edebilmesi için takip etmeleri gereken sıralı işlemler, basılı ve dijital ortamlarda izlenecek olan tarama yöntemleri, tespit edilen belgelerin kayıt ve satın alma işlemlerinin nasıl yapılabileceği gibi teknik hususlar da katılımcılarla paylaşıldı. Bu noktada özellikle de arşiv uzmanı misafir konuşmacıların program açısından önemli bir boşluğu doldurduğu gözlemlendi.

Dört hafta boyunca devam eden bu tematik yaz okulu seminerlerinde İSAR İhtisas öğrencileriyle buluşan isimler ve konuşma başlıkları ise şöyle idi:

  • Mehmet Genç ve Erol Özvar, “Osmanlı Devlet Bürokrasisine Giriş”
  • Sebahattin Bayram – Önder Bayır, “Osmanlı Arşivleri: Teşkilat ve Tasnif Çalışmaları”
  • Bilgin Aydın, “Arşiv Kaynakları: Ahkâm Defterleri”
  • İskender Türe, “Osmanlı Arşivinde Belge Türleri ve Belge İşlemleri”
  • Arif Bilgin, “Osmanlı Sarayı’na Ait Gelir ve Masraf Defterleri”
  • Arif Bilgin, “İstanbul Tarihinin Arşiv Kaynakları”
  • Zekai Mete, “Osmanlı Sancaklarına Mahsus Tahrir Defterleri: Mufassal, İcmâl ve Evkâf Kayıtları”
  • Feridun Emecen, “Osmanlı Arşiv Kaynakları: Mühimme Defterleri”
  • Fatih Bozkurt, “Osmanlı Mahkeme Sicilleri ve Tereke Kayıtları”
  • İdris Bostan, “Osmanlı Arşiv Tasnifleri: Maliyeden Müdevver Defterler ve Kuyûd-ı Mühimmât”
  • Fehmi Yılmaz, “Osmanlı Bürokrasisi: Başmuhasebe Kalemi ve Evrakı”
  • Ali Akyıldız, “1 Yüzyıl Osmanlı Bürokrasisi”
  • Kemal Gurulkan, “Osmanlı Bürokrasisinde Kullanılan Yazı Türleri”
  • Mustafa Küçük, “Osmanlı Resmi Evrakının Bürokratik Dili”
  • Erol Özvar, “Arşiv Belgeleri ve Resmi Tarih”
  • Ömerül Faruk Bölükbaşı, “Osmanlı Arşivinde Belge Tasnifleri: Cevdet, Ali Emîrî ve Kamil Kepeci”

“Yurt içi ve yurt dışında eğitimlerini sürdüren İSAR İhtisas öğrencilerine yönelik olarak düzenlenen bu programda Osmanlı bürokrasisinin temel kaynağı olan Osmanlı arşivleri, detaylı bir içerikle tanıtılarak araştırmacılar için gerekli temel bilgiler üzerinde duruldu.”

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*